SecOps Portal
Trang chủ › Cảnh Báo Mã Độc

Storm Infostealer: khi cookie phiên bị đánh cắp, MFA không còn đủ

Ban biên tập SecOps Portal ·
Storm Infostealer: khi cookie phiên bị đánh cắp, MFA không còn đủ

Storm là dòng mã độc đánh cắp thông tin (infostealer) được Varonis Threat Labs phát hiện đầu năm 2026, cho thuê dưới 1.000 USD mỗi tháng. Nó lấy cookie phiên và token đăng nhập từ trình duyệt, nhờ đó kẻ tấn công vào thẳng email, tài khoản đám mây mà không cần mật khẩu hay mã xác thực đa yếu tố (MFA). Phòng thủ hiệu quả đòi hỏi coi nhiễm infostealer là sự cố danh tính: thu hồi mọi phiên đăng nhập, không chỉ đổi mật khẩu.

Infostealer là gì và vì sao đang thịnh hành

Infostealer là phần mềm độc hại chuyên thu gom dữ liệu trên máy nạn nhân: mật khẩu lưu trong trình duyệt, cookie, thông tin thẻ, ví tiền mã hóa, dữ liệu ứng dụng nhắn tin. Khác với ransomware ồn ào, infostealer chạy lặng lẽ vài giây hoặc vài phút, gửi dữ liệu đi rồi có thể tự xóa. Dữ liệu sau đó được bán trên các chợ "log" cho nhóm khác dùng để chiếm tài khoản, lừa đảo hoặc làm bàn đạp tấn công doanh nghiệp.

Đường lây quen thuộc gồm phần mềm bẻ khóa, công cụ "miễn phí" tải từ trang lạ, tệp đính kèm email và quảng cáo giả. Trên macOS cũng không ngoại lệ: theo VnReview ngày 14/7/2026, hãng Jamf phát hiện CrashStealer giả công cụ báo lỗi của Apple, phát tán qua tệp DMG được ký bằng chứng chỉ nhà phát triển hợp lệ để vượt qua Gatekeeper. Mã độc này nhắm vào mật khẩu trình duyệt Chromium và Firefox, khoảng 80 tiện ích ví tiền mã hóa, dữ liệu của 14 trình quản lý mật khẩu và Keychain.

Storm khác các dòng trước ở điểm nào

Theo phân tích của FPT IS đăng ngày 28/5/2026, thay đổi lớn nằm ở cách giải mã dữ liệu.

Chuyển việc giải mã về phía máy chủ

Infostealer truyền thống tự giải mã mật khẩu và cookie ngay trên máy nạn nhân bằng cách đọc trực tiếp cơ sở dữ liệu SQLite của trình duyệt. Hành vi này dễ bị phần mềm phát hiện và phản ứng điểm cuối (EDR) bắt được. Từ Chrome 127 (tháng 7/2024), Google bổ sung App-Bound Encryption khiến việc giải mã cục bộ khó hơn. Storm né cả hai bằng cách gửi nguyên khối dữ liệu đã mã hóa về máy chủ của kẻ tấn công rồi giải mã ở đó. Trên máy nạn nhân không còn hành vi truy cập SQLite đáng ngờ để EDR cảnh báo.

Phạm vi trình duyệt và dữ liệu

Storm xử lý cả nhóm Chromium (Chrome, Edge, Brave) và nhóm Gecko (Firefox, Waterfox, Pale Moon). Dữ liệu thu thập gồm mật khẩu đã lưu, cookie phiên, token Google kể cả refresh token, thẻ tín dụng lưu trong trình duyệt, lịch sử duyệt web, dữ liệu phiên Telegram, Signal, Discord, ví tiền mã hóa, tài liệu và ảnh chụp màn hình.

Có nạn nhân tại Việt Nam

Varonis phân tích bảng điều khiển của Storm và ghi nhận 1.715 mục nạn nhân từ Brazil, Ecuador, Ấn Độ, Indonesia, Việt Nam và Mỹ. FPT IS lưu ý một phần có thể là dữ liệu thử nghiệm, nhưng sự đa dạng về địa chỉ IP và nhà mạng cho thấy chiến dịch đang hoạt động thật.

Vì sao MFA bị vô hiệu

MFA chỉ kiểm tra ở thời điểm đăng nhập. Sau khi bạn nhập mật khẩu và mã OTP, dịch vụ cấp cho trình duyệt một cookie phiên để không phải hỏi lại mỗi lần tải trang. Ai cầm được cookie đó sẽ được coi là bạn, cho tới khi phiên hết hạn hoặc bị thu hồi.

Storm tái sử dụng chính phiên đã xác thực hoặc refresh token của nạn nhân, kết hợp proxy SOCKS5 đặt cùng quốc gia và cùng nhà mạng để địa chỉ truy cập trông hợp lệ. Không có yêu cầu mật khẩu, không có thông báo MFA nào bật lên. FPT IS nhận định Storm thực chất đóng gói các kỹ thuật đã biết như Cookie-Bite và SessionShark thành dịch vụ thuê bao, hạ rào cản cho tội phạm ít kỹ năng.

Điều này không có nghĩa MFA vô dụng. MFA vẫn chặn được phần lớn tấn công dò mật khẩu và lừa lấy mật khẩu. Nó chỉ không đủ khi máy người dùng đã bị cài mã độc.

Người dùng cá nhân nên làm gì

  • Không tải phần mềm bẻ khóa, bản "full crack", công cụ kích hoạt hay mod game từ nguồn không chính thức. Đây là kênh phát tán infostealer phổ biến nhất.
  • Ngừng lưu mật khẩu tài khoản quan trọng trong trình duyệt; chuyển sang trình quản lý mật khẩu có khóa chính mạnh.
  • Đăng xuất khỏi các dịch vụ quan trọng khi không dùng, đặc biệt trên máy dùng chung.
  • Bật passkey hoặc khóa bảo mật cho email chính nếu dịch vụ hỗ trợ.
  • Định kỳ xem danh sách thiết bị và phiên đang đăng nhập trong tài khoản Google, Microsoft, Facebook, Zalo; đăng xuất những phiên lạ.

Infostealer có nhiều điểm giống phần mềm ghi bàn phím về mục tiêu; bài tìm hiểu phần mềm độc hại Keylogger giải thích thêm cách chúng thu thập thông tin đăng nhập.

Đội bảo mật doanh nghiệp nên làm gì

FPT IS chia khuyến nghị theo ba mốc thời gian:

  1. Trong 24 giờ: thu hồi phiên đang hoạt động của tài khoản đặc quyền; bật cảnh báo hành vi trên hệ thống định danh như Entra ID cho các trường hợp di chuyển bất khả thi, refresh token dùng từ vị trí lạ, đăng nhập qua proxy ẩn danh; ngừng lưu mật khẩu tài khoản quan trọng trên trình duyệt.
  2. Trong 7 ngày: triển khai MFA kháng lừa đảo (FIDO2/passkey) cho tài khoản đặc quyền; săn tìm tiến trình con bất thường sinh ra từ trình duyệt; rà soát quyền OAuth và SSO đã cấp; giám sát lưu lượng SOCKS5 đi ra ngoài.
  3. Dài hạn: xây dựng quy trình coi nhiễm infostealer là sự cố danh tính; rút ngắn thời gian sống của token phiên; đánh giá xác thực liên tục khi vị trí hoặc thiết bị thay đổi; theo dõi các chợ log để biết sớm khi tài khoản công ty bị rao bán.

Khi một máy trạm bị xác nhận nhiễm, đổi mật khẩu thôi là chưa đủ. Cần thu hồi toàn bộ phiên và token của mọi tài khoản từng đăng nhập trên máy đó, rồi mới cách ly và cài lại. Quy trình dọn dẹp chi tiết có trong bài hướng dẫn cách ly và loại bỏ Malware.

Câu hỏi thường gặp

Làm sao biết máy tính có đang nhiễm infostealer không?

Infostealer thường không để lại dấu hiệu rõ ràng. Hãy nghi ngờ khi tài khoản bị đăng nhập từ nơi lạ dù bạn không lộ mật khẩu, hoặc sau khi vừa chạy một phần mềm bẻ khóa. Quét bằng phần mềm diệt virus cập nhật và kiểm tra danh sách phiên đăng nhập của các tài khoản chính.

Đổi mật khẩu có đá được kẻ gian đang dùng cookie phiên ra không?

Tùy dịch vụ. Nhiều nơi tự hủy phiên cũ khi đổi mật khẩu, nhưng không phải tất cả. Chắc chắn nhất là chọn đăng xuất khỏi mọi thiết bị trong phần cài đặt bảo mật sau khi đổi mật khẩu từ một máy sạch.

Passkey có chống được Storm Infostealer không?

Passkey ngăn việc bị lừa lấy mật khẩu và mã OTP, nhưng nếu máy đã nhiễm mã độc, cookie phiên tạo ra sau khi đăng nhập vẫn có thể bị lấy. Passkey cần đi cùng việc giữ máy sạch và thời gian sống phiên ngắn hơn.

Bài liên quan